Art. 1089. § 1.

W celu wykonania orzeczenia zobowiązującego do oddania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, komornik sądu, w którego okręgu osoba ta przebywa, wezwie zobowiązanego do oddania jej w ciągu tygodnia uprawnionemu albo osobie przez niego wskazanej.

§ 2. Jeżeli zobowiązany nie zastosuje się w wyznaczonym terminie do wezwania, komornik przedstawi akta sprawy sądowi, który po wysłuchaniu stron postąpi jak przy egzekucji czynności, której inna osoba za dłużnika wykonać nie może. Jednakże sąd może jednocześnie polecić komornikowi, stosownie do okoliczności, przymusowe, odebranie osoby, o jakiej mowa w § 1.

1. W postępowaniu o wykonanie orzeczenia o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką ustawodawca przyjął, że zarówno środek wymuszający, jak i zaspokajający ma doniosłe znaczenie w omawianych czynnościach wykonawczych. Takie stanowisko podyktowane było troską o szybkie i skuteczne przeprowadzenie czynności wykonawczych, i to w warunkach jak najmniej przykrych dla osoby będącej przedmiotem tych czynności.

2. O odebraniu osoby sąd powinien orzec w sentencji orzeczenia, a nie w uzasadnieniu. Orzeczenie takie może sąd wydać w sprawie o rozwód na podstawie art. 443 § 1 k.p.c. w wyroku orzekającym rozwód małżeństwa orzeczenie takie może wydać sąd opiekuńczy.

3. Postępowanie o odebranie osoby obejmuje trzy stadia postępowania, a mianowicie: pierwsze stadium przed komornikiem ograniczające się do wezwania do dobrowolnego oddania osoby, drugie stadium przed sądem – wymuszające na zobowiązanym oddanie i wreszcie trzecie stadium przed komornikiem na polecenie sądu, polegające na przymusowym odebraniu lub wykonaniu postanowienia sądu dotyczącego aresztu. Główną jednak rolę spełnia w tym postępowaniu sąd.

Przedstawione trzy stadia postępowania o odebranie osoby przesądzają o charakterze tego postępowania. Nie jest to postępowanie czysto sądowe ani też komornicze. Można je wtedy określić jako postępowanie wykonawcze o charakterze mieszanym.

4. W pierwszym stadium właściwy jest komornik sądu, w którego okręgu przebywa osoba podlegająca odebraniu. Fakt ten sprawia, że z kolei w drugiej fazie właściwy jest sąd, przy którym działa ów komornik (art. 758 k.p.c.). Kodeks używa określenia „przebywa”, a nie „zamieszkuje”. Ma to swoje znaczenie dla właściwości komornika i sądu, zwłaszcza jeżeli wtoku postępowania mającego na celu wykonanie orzeczenia miejsce pobytu osoby ulega zmianom.

5. Postępowanie wszczyna się na wniosek uprawnionego lub żądania sądu skierowanego z urzędu do właściwego komornika (art. 797 k.p.c.). We wniosku uprawniony powinien wyraźnie wskazać osobę podlegającą odebraniu z wyszczególnieniem jej danych osobowych i adresu oraz osobę zobowiązanego, u którego dana osoba przebywa. Do wniosku należy dołączyć tytuł wykonawczy, którym może być tylko orzeczenie sądu zaopatrzone klauzulą wykonalności, a nie akt innego rodzaju.

6. Komornik wzywa zobowiązanego do oddania uprawnionemu osoby w zakreślonym tygodniowym terminie. Jednocześnie z wezwaniem doręcza zobowiązanemu zawiadomienie o wszczęciu czynności wykonawczych (art. 805 k.p.c.). Doręczenie zobowiązanemu tego wezwania i zawiadomienia nie musi być dokonane osobiście przez komornika, lecz może być dokonane przez pocztę (§ 26 rozp. w sprawie czynn. komorników). Jednakże wezwanie powinno mieć formę pisemną, gdyż jest to jeden z aktów niezbędnych w postępowaniu o oddanie osoby. Gdyby można było wezwania dokonać w inny sposób, np. w formie ustnej, to nie byłoby w aktach żadnego śladu o tej czynności, a sporządzona ewentualnie przez komornika notatka mogłaby nie oddawać pełnej treści tego wezwania. Sąd w drugiej fazie nie mógłby wobec braku prawidłowego wezwania podjąć dalszych czynności.

7. Tygodniowy termin jako ustawowy nie może być przez komornika skrócony ani przedłużony. Jak głosi art. 167 k.p.c., czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże zobowiązany mooże wydać osobę, po upływie tego terminu. Zdarzyć się mogą przypadki, że komornik nie przekaże niezwłocznie akt sądowi lub nawet je przekazał, ale sąd nie podjął jeszcze czynności w drugim stadium, a wezwany wyda osobę. Termin ten zatem ma dla strony takie znaczenie, że jeżeli zobowiązany nie wyda osoby w ciągu tygodnia, to musi liczyć się z nastąpieniem dalszych stadiów postępowania o wydanie osoby.

Komornik nie może przesłać akt wcześniej sądowi w celu podjęcia drugiej fazy postępowania. Niemożność ta będzie zachodziła nawet w sytuacji, gdy zobowiązany wyraźnie oświadczy pisemnie lub ustnie, że osoby nie wyda. Nigdy bowiem nie wiadomo, czy mimo oświadczenia zobowiązany nie zmieni stanowiska, a wówczas zbędne byłoby dalsze postępowanie przed sądem. Termin ten jest ustanowiony zarówno dla czynności zobowiązanego, jak i dla komornika. Bieg terminu tygodniowego liczyć należy od daty otrzymania przez zobowiązanego wezwania. Kodeks bowiem wyraźnie stanowi, że jeżeli istnieje obowiązek doręczenia z urzędu, to bieg terminu rozpoczyna się od daty doręczenia (art. 164 k.p.c.). Ponieważ ewentualne uchybienie temu terminowi nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych, dlatego nie jest dopuszczalne jego przywrócenie (art. 168 § 2 k.p.c.).

8. Drugie stadium postępowania o wydanie osoby zaczyna się przed sądem z chwilą przesłania przez komornika akt. Akta te komornik przesyła z urzędu, bez wniosku uprawnionego. Sąd obowiązany jest wysłuchać strony. Co do wysłuchania stron – por. uwagi do art. 760 § 2 k.p.c. Po wysłuchaniu stron, jeżeli zobowiązany nie odda osoby, sąd postąpi jak przy egzekucji czynności, której inna osoba za dłużnika wykonać nie może, czyli zastosuje sankcje przewidziane w art. 1050 k.p.c. Chodzi tu o wymuszenie na zobowiązanym (poprzez stosowanie grzywien i aresztu) oddania osoby bez interwencji komornika. Dopiero, gdy sądowi nie uda się zmusić zobowiązanego do oddania osoby, poleci komornikowi jej odebranie.

9. Trzecie stadium postępowania wykonawczego prowadzone jest znowu przed komornikiem. Sąd, wyznaczając zobowiązanemu termin do oddania osoby, jednocześnie może polecić komornikowi przymusowe odebranie osoby (art. 1089 § 2 k.p.c.).

Zawarte w art. 1089 § 2 k.p.c. określenie „jednocześnie” nasuwa pytania, czy zawsze z wezwaniem do wykonania czyności musi się łączyć polecenie komornikowi odebrania osoby, czy też sąd może tylko polecić komornikowi odebranie osoby albo tylko wezwać do wykonania czynności oraz czy polecenie komornikowi odebrania osoby może mieć miejsce dopiero po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez sąd terminu. Sprawy o odebranie osoby, ze względu na ich charakter, powinny być prowadzone w taki sposób, by możliwie szybko zrealizowany był tytuł wykonawczy. Dlatego też przy czynnościach wykonawczych powinno się stosować szeroką gamę środków. Uwzględniając względy celowościowe, nie można zgodzić się z poglądem B. Dobrzańskiego (w: Komentarz do k.p.c., s. 1373), że sąd, wzywając do oddania osoby w określonym terminie, może polecić komornikowi odebranie osoby dopiero po bezskutecznym jego upływie. Ocena konkretnej sytuacji należy do sądu. Sąd może, nie wzywając do oddania osoby, polecić komornikowi odebranie osoby. Te nakazy sądu mogą być zawarte w jednym postanowieniu albo też sąd najpierw wyda postanowienie, w którym zawarte będzie wezwanie z oznaczeniem terminu, a potem drugie postanowienie, w którym poleci komornikowi odebranie osoby. Rodzaj tych dyspozycji sądu znajduje pełne uzasadnienie w § 2 art. 1089 k.p.c., a w szczególności w stwierdzeniu „stosownie do okoliczności”, sąd wydaje odpowiednie polecenia.

10. Jeżeli sąd zobowiązał tego z rodziców, któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, do wydania dziecka drugiemu z rodziców, do wykonania tego obowiązku ma zastosowanie art. 1050 k.p.c. w związku z art. 1089 k.p.c. także wtedy, gdy wydanie ma nastąpić na czas określony (uchwała SN z dnia 26 maja 1975 r„ III CZP 30/75, OSNCP 1976, z. 3, poz. 41).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>